काठमाडौँ – नेपालमा लोप भइसकेको भनिएको सानो ओत (एसियन स्मल क्लावड ओत) १८५ वर्षपछि डडेलधुराको रङ्गुनखोला र पुन्तराखोलाको सङ्गमस्थलमा फेला परेको छ।
पहिलो दृश्य १८३९ मा सानो ओतको नेपालमा अन्तिम पटक देखा परेको समय १८३९ थियो। त्यसपछि यो प्रजाति कता गयो भन्ने कुनै जानकारी थिएन र यसलाई लोप भएको ठानिएको थियो।
स्थानीयको योगदान २०२४ मङ्सिर (नोभेम्बर) महिनामा स्थानीयहरूले सानो ओतको छाउरो पक्रेर ल्याएका थिए। वन अधिकृत राजीव चौधरी र अन्य विज्ञहरूको टोलीले यसको अस्तित्व पुष्टि गरेका छन्।
ओतको विशेषता सानो ओत जल र जमिन दुवैमा बस्न सक्छ, र यसको आहार माछा, गँगटो, झिङ्गेमाछा र घोँगीमा निर्भर छ। यो प्रजाति स्वच्छ पानी र ध्वनि प्रदूषणमुक्त वातावरणमा बस्न चाहन्छ।
अनुसन्धान र संरक्षण आवश्यकता सानो ओतको अस्तित्व अझै कायम रहेको पुष्टि भए तापनि, यसको संरक्षण र विस्तृत अध्ययनको आवश्यकता रहेको छ। यसका लागि अनुसन्धान र संरक्षणका प्रयासहरू गर्नुपर्ने जरुरी छ।
वास्तविक वासस्थान र चुनौतीहरू सानो ओतको प्रमुख वासस्थान विनाश, नदीनालाबाट उत्खनन र मानव गतिविधिहरूका कारण यसको अस्तित्वमा संकट आएको छ।
संवेदनशील वातावरण डडेलधुरामा सानो ओतको लागि उपयुक्त वातावरण भएको देखिएको छ, जहाँ मानवीय गतिविधि कम हुन्छ, र यसले यसको अस्तित्वलाई थप सुरक्षित बनाउन मद्दत पुर्याउन सक्छ।
यो समाचार नेपालमा जैविक विविधता र प्रकृति संरक्षणको महत्त्वलाई उजागर गर्दै, सानो ओतको पुनः उपस्थिति र यसको संरक्षणमा स्थानीय समुदायको महत्वपूर्ण भूमिका र जिम्मेवारीलाई जोड दिन्छ।
