सन् १९३३ मा महाराष्ट्रमा जन्मिएकी Asha Bhosleको जीवन बाल्यकालदेखि नै सहज थिएन। प्रसिद्ध गायक तथा नाटककार Pandit Deenanath Mangeshkarकी छोरी भएकाले संगीत उनको रगतमै थियो। तर बाल्यकालमै पिताको निधन भएपछि परिवारको जिम्मेवारी उनको काँधमा आयो र त्यहीँबाट सुरु भयो संघर्ष र आत्मनिर्भर यात्राको कथा।
दिदी Lata Mangeshkarको छायाँमा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउनु सजिलो थिएन। सुरुका दिनमा बी-ग्रेड फिल्मका अवसर र अस्वीकारको पीडाबाट गुज्रँदै उनले आफूलाई प्रमाणित गरिन्। कहिल्यै हार नमानी उनले आफ्नो स्वरलाई यति फराकिलो बनाइन् कि शास्त्रीय, गजल, पप, क्याबरेदेखि लोकशैलीसम्म सहजै गाउन सक्ने बहुआयामिक गायिका बनिन्।
उनको योगदान भारतीय संगीतमा संख्यामा मात्र होइन, गुणस्तर र विविधतामा पनि अतुलनीय छ। उनले R. D. Burman र O. P. Nayyarजस्ता दिग्गज संगीतकारसँग काम गर्दै नयाँ ध्वनि र शैलीको प्रयोग गरिन्। ‘पिया तू अब तो आजा’, ‘दम मारो दम’, ‘चुरा लिया है तुमने’, ‘इन आँखों की मस्ती’ जस्ता गीतले उनलाई पुस्तौँपुस्ता सम्झने बनायो।
उनको आवाजमा एकैपटक पीडा, प्रेम र विद्रोह सबै अभिव्यक्त हुन्थ्यो। यही कारणले उनी गायिका मात्र होइन, एउटा भावनात्मक अनुभव बनिन्। उनले हिन्दी मात्र होइन, बंगाली, मराठी, गुजराती, पंजाबी, अंग्रेजी लगायत २० भन्दा बढी भाषामा गीत गाएकी छन्।
नेपाली संगीतमा पनि Asha Bhosleको योगदान स्मरणीय छ। उनले गाएका ‘म प्यार बेचिदिन्छु’, ‘यति धेरै माया दियौ’, ‘एउटा मान्छे मनपर्छ’, ‘बैगुनी मायाले’, ‘गैरी खेतको शिरै हान्यो’, ‘आज हाम्रो भेट भएको दिन’, ‘किन बढ्दैछ ढुकढुकी’, ‘दियो बाली साँझको’, ‘साउने झरीमा’, ‘वसन्त नै बस्न खोज्छ यहाँ’, ‘पहाडको माथि माथि’, ‘मोहनी लाग्ला है’, ‘तिम्रो मनमा लुकेको कुरा’ जस्ता गीत नेपाली श्रोतामाझ अत्यन्त लोकप्रिय छन्। यी गीतमा उनले प्रेम, विरह र प्रकृतिका भावलाई जीवन्त बनाएकी छन्।
उनले Narayan Gopal, Prakash Shrestha, Shambhujeet Baskota, Ranjit Gazmer लगायतका स्रष्टासँग सहकार्य गर्दै नेपाली संगीतलाई नयाँ उचाइमा पुर्याइन्। भारतीय गायन शैली र नेपाली धुनको संयोजनले आधुनिक नेपाली फिल्म संगीतमा विशेष प्रभाव पार्यो।
नेपाली फिल्म निर्देशक Tulsi Ghimireसँगको उनको सहकार्य पनि रोचक छ। फिल्म ‘बाँसुरी’का लागि गीत गाउन मुम्बई पुगेका तुलसी र रञ्जित गजमेरलाई उनले सहज रूपमा स्वीकार गरिन्। ‘कति पैसा दिन्छौ’ भन्ने उनको रमाइलो शैलीले सुरु भएको भेटले पछि ऐतिहासिक सहकार्यको रूप लियो। ‘मिरमिरे साँझमा सिमसिमे पानी’ र ‘झझल्को लिएर आएछ सावन’ जस्ता गीतले ठूलो सफलता पाए।
नेपालप्रति उनको दृष्टिकोण सधैं सकारात्मक रह्यो। उनले नेपाली संगीतको मौलिकता, लोकधुनको गहिराइ र शब्दको मिठासको प्रशंसा गरिन्। उनका अनुसार नेपाली संगीत प्रकृतिसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ—पहाड, नदी र गाउँघरका अनुभूति गीतमा झल्किन्छन्।
Asha Bhosle भारतीय मात्र होइन, विश्व संगीतकै एक महत्वपूर्ण नाम हुन्। उनले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा भारतीय संगीतलाई पुर्याइन् र ग्लोबल आइकनको रूपमा परिचित भइन्। उनको जीवनले नयाँ पुस्तालाई स्पष्ट सन्देश दिन्छ—सफलता मेहनत, अनुशासन र निरन्तर अभ्यासबाट मात्र प्राप्त हुन्छ।
