बार्सिलोना। भूमध्यसागरको पश्चिमी किनारमा बिहीबार बिहान देखिएको दृश्य सामान्य थिएन। समुद्रमा युवा पुरुष मात्र थिएनन्; काखमा साना बालबालिका बोकेका अभिभावक, परिवारका सदस्य, किशोर–किशोरी र भविष्यको खोजीमा निस्किएका सयौं मानिस एउटै दिशातर्फ अघि बढिरहेका थिए। कसैले बालबालिकालाई हावा भरिएका रबरका ट्युबमा राखेका थिए भने कसैले उनीहरूको हात समातेर समुद्र पार गर्ने प्रयास गरिरहेका थिए। धेरैले पौडी खेलेर स्पेनको स्वायत्त सहर सेउटा पुग्ने जोखिमपूर्ण बाटो रोजेका थिए। केही मानिस किनारमा पुग्न सफल भए भने धेरैलाई स्पेनी उद्धार टोलीले समुद्रबाट जीवितै बाहिर निकाल्यो। तर तीव्र बहाव, थकान र जोखिमपूर्ण यात्राका कारण स्पेनी सञ्चारमाध्यमका अनुसार कम्तीमा १८ जनाले ज्यान गुमाएका छन्। युरोप पुग्ने सपना बोकेका धेरैका लागि समुद्र फेरि एकपटक समाधिस्थल बनेको छ।
यो घटनाले स्पेनको आप्रवासन नीति, युरोपेली संघको सीमा सुरक्षा, मानव तस्करीका अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाल र स्पेन–मोरक्को सम्बन्धलाई पुनः अन्तर्राष्ट्रिय बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ। स्पेनका प्रमुख सञ्चारमाध्यम एल पाइस, ला भाङ्गार्डिया र आरटीभीई सहित रोयटर्स, एपी र बीबीसीले यसलाई सन् २०२१ को सीमा संकटसँग तुलना गरेका छन्। स्थानीय प्रशासनले केन्द्र सरकारसँग तत्काल हस्तक्षेपको माग गरेको छ भने सरकारले सेना, थप सुरक्षाकर्मी र उद्धार टोली परिचालन गरेको छ। प्रधानमन्त्री पेद्रो सान्चेज र गृहमन्त्री फर्नान्डो ग्रान्दे–मार्लास्का घटनाक्रमको प्रत्यक्ष निगरानी गरिरहेका छन्।
सेउटा स्पेनको स्वायत्त सहर भए पनि भौगोलिक रूपमा अफ्रिकाको उत्तरी किनारमा मोरक्कोसँग जोडिएको छ। यही कारण अफ्रिकाबाट युरोप प्रवेश गर्न चाहने हजारौं मानिसका लागि यो सबैभन्दा छोटो र संवेदनशील मार्ग बनेको छ। सेउटा र मेलिल्ला अफ्रिकी भूमिमा रहेका युरोपेली संघका एकमात्र स्थलीय नाका भएकाले यहाँको सुरक्षा सम्पूर्ण युरोपका लागि रणनीतिक महत्त्वको विषय मानिन्छ। पछिल्ला वर्षहरूमा स्पेनले सीमाको तारबार बलियो बनाएको, समुद्री निगरानी बढाएको तथा मोरक्कोसँगको सहकार्य विस्तार गरेको भए पनि अफ्रिकाबाट युरोप प्रवेश गर्ने प्रयास रोकिएको छैन।
सार्वजनिक भएका भिडियोमा हजारौं मानिस पौडी खेल्दै, हावा भरिएका ट्युब र अस्थायी फ्लोटको सहारामा सेउटातर्फ अघि बढिरहेको देखिन्छ। केही समूहले सीमा गेट र तारबार हुँदै प्रवेश गर्ने प्रयास पनि गरेका छन्। रोयटर्सका अनुसार बिहीबार मात्रै दुईदेखि तीन हजार मानिस सेउटा पुगेको अनुमान गरिएको छ, यद्यपि स्पेनी सीमा सुरक्षा निकाय गार्डिया सिभिलले यसको आधिकारिक पुष्टि गरेको छैन। स्थानीय प्रशासनका अनुसार त्यसअघि पनि एक सातामै १,५०० भन्दा बढी मानिस समुद्री मार्गबाट सेउटा पुगेका थिए। तीमध्ये अधिकांश युवा मोरक्केली थिए।
सेउटाका स्थानीय सरकार प्रमुख हुआन जेसुस भिभासका अनुसार पछिल्ला महिनामा समुद्री क्षेत्रमा ६० जनाको शव फेला परिसकेको छ। यसले युरोप पुग्ने प्रयास अझै पनि धेरैका लागि ज्यान गुमाउने यात्रामा परिणत भइरहेको देखाउँछ। स्थानीय प्रशासनले अवस्थालाई मानवीय तथा सुरक्षा संकट भन्दै केन्द्र सरकारसँग राष्ट्रिय आपत्काल घोषणा गर्न माग गरेको छ। आप्रवासी स्वागत केन्द्रहरू क्षमताभन्दा बढी भरिएका छन् भने सयौं मानिस सडकमै रात बिताउन बाध्य भएका छन्।
यसै महिनाको सुरुआतमा स्पेनको सर्वोच्च अदालतले समुद्रबाट सेउटा वा मेलिल्ला पुग्ने क्रममा भेटिएका आप्रवासीलाई आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा नगरी तत्काल मोरक्को फर्काउन नमिल्ने फैसला गरेको थियो। गृह मन्त्रालयले मानव तस्करीका अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालले यही निर्णयलाई गलत रूपमा प्रचार गरी थप मानिसलाई समुद्री मार्ग रोज्न उक्साएको आरोप लगाएको छ। यद्यपि मोरक्कोका केही मानवअधिकारकर्मीले अधिकांश आप्रवासीलाई उक्त फैसलाबारे जानकारी नै नहुन सक्ने बताएका छन्। यही विषय अहिले स्पेनको राष्ट्रिय राजनीतिक बहसको केन्द्र बनेको छ।
घटनापछि इटालीकी प्रधानमन्त्री जियोर्जिया मेलोनीले अनियन्त्रित गैरकानुनी आप्रवासनलाई युरोपेली सीमाको सुरक्षामाथिको प्रत्यक्ष खतरा भएको बताएकी छन्। उनले आवश्यक परे स्पेनसँगको शेन्जेन व्यवस्थाअन्तर्गत अस्थायी सीमा जाँच पुनःस्थापित गर्ने विकल्पसमेत विचाराधीन रहेको संकेत दिएकी छन्। स्पेन युरोपेली संघको बाह्य सीमा भएकाले यहाँको सुरक्षा चुनौतीलाई ब्रसेल्सले साझा जिम्मेवारीका रूपमा हेरिरहेको छ। अहिले स्पेनले सीमा सुरक्षा, मानवअधिकार र आप्रवासन व्यवस्थापनबीच सन्तुलन कायम गर्ने कठिन चुनौती सामना गरिरहेको छ।
