काठमाडौं। हिमनदीको तल्लो भाग भत्किएर बुधबार नेपाल र चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रका हिमाली सीमा क्षेत्रमा ठूलो बाढी आएको छ। बाढीका कारण हालसम्म ४६९ जनाको मृत्यु भएको छ भने अझै ठूलो संख्यामा मानिस बेपत्ता छन्। मृतकको संख्या अझै बढ्न सक्ने बताइएको छ। हिमनदी भत्किने तथा हिमताल फुट्ने यस्ता घटनाले नेपालसहित विश्वका विभिन्न हिमाली क्षेत्रमा विगतमा पनि ठूलो जनधनको क्षति गराएका छन्।सन् १९४१ मा पेरुको हुआराजमा हिमताल फुटेर आएको बाढीले सहरको करिब एकतिहाइ भाग ध्वस्त पारेको थियो। उक्त घटनामा अनुमानित ५ हजार मानिसको मृत्यु भएको थियो। यो घटना इतिहासकै सबैभन्दा घातक हिमताल विस्फोटजन्य बाढीमध्ये एक मानिन्छ।त्यसैगरी, सन् १९६२ मा पेरुको रान्राहिर्कामा माउन्ट हुआस्कारानबाट ठूलो हिमखण्ड खसेको थियो। करिब १ करोड घनमिटर चट्टान, बरफ र हिउँ जम्मा सात मिनेटमै पहाडबाट तल खसेपछि रान्राहिर्कासहित आसपासका बस्ती करिब १२ मिटर गहिरो हिलो र भग्नावशेषले पुरिएका थिए। उक्त घटनामा अनुमानित ४ हजार मानिसको मृत्यु भएको थियो।
सन् १९७० मा ७.९ म्याग्निच्युडको भूकम्पले माउन्ट हुआस्कारानको उत्तरी भाग अस्थिर बनाउँदा इतिहासकै सबैभन्दा घातक हिमनदीजन्य विपद्मध्ये एक भएको थियो। हिमनदीको बरफ र चट्टानको विशाल भाग प्रतिघण्टा ३३५ किलोमिटरसम्मको गतिमा युङ्गे र रान्राहिर्कातर्फ खसेको थियो। त्यसबाट भएको हिमपहिरोमा मात्रै अनुमानित २५ हजार मानिसको मृत्यु भएको थियो भने भूकम्पबाट मृत्यु हुने कुल संख्या ५० हजारभन्दा बढी थियो।सन् १९८१ मा चीन–नेपाल सीमाबाट करिब १४ किलोमिटर टाढा रहेको चिरेन्मा को हिमतालमा माथिबाट झुन्डिएको हिमनदीको ठूलो भाग खसेपछि विशाल छाल उत्पन्न भएको थियो। उक्त छालले हिमतालको मोरेन बाँध पार गरेपछि करिब २ करोड घनमिटर पानी, बरफ र भग्नावशेष नेपालतर्फ तीव्र गतिमा बगेको थियो। घटनामा नेपालमा अनुमानित २०० जनाको मृत्यु भएको थियो भने पुल, सडक, जलविद्युत् आयोजना तथा अन्य पूर्वाधारमा करिब ४० लाख अमेरिकी डलरसम्मको क्षति पुगेको थियो।
सन् २०२१ मा भारतको उत्तराखण्डस्थित नन्दादेवी नजिकै रोन्ती चुचुरोबाट ठूलो हिमखण्ड खसेपछि चट्टान, धुलो र बरफको विनाशकारी भेल उपत्यकातर्फ आएको थियो। त्यसबाट आकस्मिक बाढी आउँदा २०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको थियो। बाढीले बस्तीहरू बगाउनुका साथै दुईवटा जलविद्युत् आयोजना समेत क्षतिग्रस्त बनाएको थियो।सन् २०२६ मा नेपाल–तिब्बत सीमामा भएको पछिल्लो घटनामा पनि हिमालयको एउटा हिमनदीको तल्लो भाग भत्किएर बरफ र चट्टानको ठूलो पहिरो ल्हेन्दे खोला हुँदै हिमाली सीमा क्षेत्रतर्फ बगेको बताइएको छ। पहिरो तिब्बततर्फबाट केरुङ बन्दरगाह क्षेत्रमा ठोक्किँदै नेपालतर्फ समेत प्रवेश गरेको थियो। त्यसपछि आएको तीव्र आकस्मिक बाढीले सडक, विद्युत् तथा जलविद्युत् संरचनामा क्षति पुर्याउनुका साथै विभिन्न बस्ती डुबाएको छ। नेपाल र तिब्बतमा एक हजारभन्दा बढी मानिस अझै बेपत्ता रहेको बताइएको छ।
