२०८२ सालले नेपाली फिल्म उद्योगको स्थिति, चुनौती र सम्भावना एकैपटक सतहमा ल्याएको छ। दर्शक संख्या र कमाइको हिसाबले हेर्दा यो वर्ष संक्रमणको वर्षजस्तै देखियो। नेपाली फिल्मका दर्शक हलसम्म आइरहेका छन्, तर उनीहरूलाई खर्च गराउन सक्ने स्तरको अनुभव निर्माण अझै बाँकी छ।
यस अवधिमा ‘परान’, ‘आबाट आमा’, ‘जेरी अन टप’ र ‘उनको स्वीटर’ जस्ता फिल्मले १० करोडभन्दा माथिको व्यापार गरे। मध्यम बजेटका फिल्म, जस्तै ‘जारी २’, ‘बलिदान’, ‘मोहर’ र ‘हरिबहादुरको जुत्ता’, ४–६ करोडको व्यापार गर्दै मिड-रेन्ज हिटका रूपमा स्थापित भए। कुल दर्शक संख्या ७१ लाख नाघ्दा, नेपाली फिल्मले करिब ३७ लाख दर्शक पाएको छ, जबकि अन्तर्राष्ट्रिय फिल्ममा ३३ लाख पुगेका छन्।
२०८२ मा नेपाली फिल्मको कमाइ १ अर्ब ८ करोड हुँदा, अन्तर्राष्ट्रिय फिल्मले १ अर्ब ११ करोडभन्दा बढी कमाएको तथ्यले दर्शाउँछ कि दर्शक हलमा छन्, तर खर्च अन्तर्राष्ट्रिय फिल्मतर्फ बढी केन्द्रित छ। दर्शक अब कथा मात्र हेर्न होइन, समग्र अनुभव खोजिरहेका छन् – ठूलो स्केल, प्रभावशाली भिजुअल, साउन्ड र प्रस्तुति।
बजार प्रवृत्तिले देखाएको छ कि उद्योग अब ब्लकबस्टर-ड्रिभन हुँदैछ। केही फिल्मले मात्र ठूलो कमाइ गरेका छन्, धेरै फिल्म १ करोडभन्दा कममा सीमित छन्। मध्यम बजेटका फिल्मले लागत फिर्ता र केही नाफा दिएका छन् भने साना बजेट फिल्म दर्शकसम्म पुग्नै नसक्ने अवस्थामा छन्।
जनराको हिसाबले, एक्सन र फ्रेन्चाइज फिल्मले उच्च कमाइ गरेका छन्। कमेडी र पारिवारिक फिल्म मध्यम बजेटमा सुरक्षित जनरा बनेका छन्। रोमान्टिक ड्रामा युवापुस्तामाझ लोकप्रिय भए पनि यसको सफलता प्रस्तुति, गीत र भावनात्मक गहिराइमा निर्भर छ। लोक-संस्कृति र पौराणिक कथा आधारित फिल्मले नयाँ सम्भावना देखाएका छन्, यदि सही ढंगले प्रस्तुत गरियो भने अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रभाव पार्न सक्छ।
२०८३ सालमा उद्योगले ठूलो स्केलको इभेन्ट फिल्म, स्पष्ट मनोरञ्जन दिने कमेडी/फ्यामिली फिल्म, र आधुनिक प्रस्तुति सहितको बलियो कथामा ध्यान दिनुपर्छ। अन्तर्राष्ट्रिय फिल्मको प्रभाव अझै गहिरो हुनेछ, र मल्टिप्लेक्स हलमा स्क्रिन र शो टाइमको प्रतिस्पर्धा तीव्र हुनेछ।
समग्रमा, २०८२ सालले दिएको मुख्य सन्देश स्पष्ट छ: दर्शक छन्, तर उनीहरूलाई खर्च गराउन सक्ने अनुभव निर्माण आवश्यक छ। गुणस्तर, स्केल र रणनीति बिना नेपाली फिल्मले बजारमा प्रभाव कायम राख्न कठिनाइ हुनेछ। अबको प्रतिस्पर्धा फिल्मबीच होइन, अनुभवबीच हुनेछ।
