काठमाडौँ — हरेक वर्ष चैत र वैशाख महिनामा नेपालमा वन डढेलोको जोखिम उच्च रहने गर्छ। तर २०८२ सालमा भने मनसुनपूर्व नै औसतभन्दा बढी वर्षा भएकाले अघिल्ला वर्षहरूको तुलनामा वन डढेलोका घटनामा उल्लेख्य गिरावट आएको छ।
वन तथा भू–संरक्षण विभागका अनुसार २०७८ चैतमा ४६६ वटा डढेलोका घटना दर्ता भएका थिए। २०७९ मा यो संख्या घटेर २६७ मा झर्यो भने २०८० मा २४९ र २०८१ मा पुनः बढेर ३३१ पुगेको थियो। तर २०८२ चैतमा भने हालसम्मकै न्यून ७९ वटा मात्र डढेलोका घटना दर्ता भएका छन्।समग्र वार्षिक तथ्याङ्क हेर्दा २०७८ मा २,१६२ घटना भएका थिए भने २०७९ मा घटेर १,२७० मा सीमित भयो। २०८० मा फेरि बढेर २,०५५ पुगेको डढेलो २०८१ मा ३,०४७ पुगेको थियो। तर २०८२ मा भने हालसम्म ४२४ वटा मात्र घटना दर्ता भएका छन्, जसले उल्लेख्य गिरावट देखाउँछ।
मौसमविद्हरूका अनुसार प्रि–मनसुन अवधिमा यस वर्ष सरदरभन्दा बढी वर्षा भएकाले सुक्खापन घटेको र डढेलोको जोखिम कम भएको हो। जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार यस अवधिमा औसत ३० प्रतिशत वर्षा हुनेमा यस वर्ष ४४.३ प्रतिशत वर्षा भएको छ।वन तथा वातावरण मन्त्रालयका अनुसार डढेलो नियन्त्रणका लागि हालैको बैठकमा ड्रोन प्रविधि प्रयोग, स्रोत व्यवस्थापन र विपद् प्रतिकार्य योजना कार्यान्वयनजस्ता विषयमा छलफल भएको छ।
प्रदेशगत रूपमा हेर्दा लुम्बिनी, कर्णाली, सुदूरपश्चिम र बागमती प्रदेशमा विगतका वर्षहरूमा डढेलो बढी देखिए पनि २०८२ मा ती सबै प्रदेशमा उल्लेख्य गिरावट आएको छ। कोशी प्रदेशमा भने सबैभन्दा कम घटना दर्ता भएका छन्।विशेषज्ञहरूका अनुसार वन डढेलोको प्रमुख कारण मानवीय गतिविधि हो। करिब ६४ प्रतिशत घटना मानिसको जानाजानी क्रियाकलापबाट हुने गरेका छन् भने बाँकी लापरबाही र अन्य कारणले हुने गरेका छन्।
समग्रमा, बढ्दो तापक्रम, लामो सुक्खा अवधि र मानव गतिविधिले डढेलोको जोखिम बढाए पनि यस वर्षको बढी वर्षाले नेपालमा वन डढेलोका घटना घटाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको देखिन्छ।
