हिमालको काखमा अवस्थित डोल्पा जिल्ला प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण, शान्त र अद्वितीय भूभाग हो। निलो आकाशमुनि चम्किने तालहरू, हिमाली वनस्पति र सरल जीवनशैलीले सजिएको डोल्पा नेपाल मात्र होइन, विश्वकै दुर्लभ गन्तव्यहरूमध्ये एक मानिन्छ।
डोल्पाको प्रमुख आकर्षण हो शे–फोक्सुण्डो ताल। असाधारण नीलो रङले भरिएको यो ताल हिमालको काखमा अवस्थित छ र नेपालकै सबैभन्दा सुन्दर जलाशयमध्ये एक मानिन्छ। ताल वरिपरिको शान्त वातावरण, स्वच्छ हावा र प्राकृतिक विविधताले पर्यटकलाई लोभ्याउने गर्छ।
यसैगरी जगदुल्ला ताल, त्रिपुरासुन्दरी मन्दिर, प्राचीन मष्टो परम्परा र बौद्ध संस्कृति यहाँका अन्य महत्वपूर्ण आकर्षण हुन्। माथिल्लो डोल्पाको अनौठो भू–दृश्य, कान्जिरोवा हिमाल क्षेत्र र हिमाली जीवनशैलीले पर्यटकलाई फरक अनुभूति दिन्छ।
यति धेरै सम्भावना हुँदाहुँदै पनि डोल्पा पुग्नु अझै सहज छैन। जिल्लाका धेरै स्थानमा पुग्न कयौँ दिन पैदल यात्रा गर्नुपर्ने अवस्था छ। सदरमुकाम दुनैसम्म सडक पुगे पनि माथिल्लो डोल्पा अझै राष्ट्रिय सडक सञ्जालबाट टाढै छ।
२०७५ साल मंसिर ४ गते डोल्पालाई राष्ट्रिय सडक सञ्जालसँग जोडिएको घोषणा गरिए पनि भेरी करिडोर अन्तर्गतका सडकहरू पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउन सकेका छैनन्। लासीक्याप–सिसौल सडकखण्ड निर्माण पनि सुस्त गतिमा अघि बढिरहेको छ।
जाजरकोट–डोल्पा सडकखण्डका धेरै खोलामा पक्की पुल नहुँदा वर्षायाममा यात्रा जोखिमपूर्ण बन्छ। हिउँदयाममा केही सहज भए पनि वर्षामा यात्रुले पटक–पटक सवारी फेर्नुपर्ने बाध्यता छ।
हाल जुफाल विमानस्थल नै डोल्पा प्रवेशको मुख्य माध्यम हो। तर सीमित उडान, मौसमको अनिश्चितता र महँगो भाडाले यात्रुलाई थप कठिन बनाएको छ।
पूर्वाधारको अभावले स्थानीय जनजीवनमा पनि गम्भीर असर पारेको छ। चारवटा पालिका अझै सडक पहुँचबाट बाहिर छन् र सदरमुकाम पुग्न पैदल हिँड्नुपर्ने अवस्था छ। मुड्केचुला गाउँपालिकाजस्ता क्षेत्रमा सडक र पुल निर्माण सुस्त छ।
त्यस्तै, रुकुम पश्चिम–डोल्पा सिमानामा पर्ने त्रिवेणी पुल निर्माण ढिलाइ हुँदा सडक विस्तार प्रभावित भएको छ। सञ्चार र इन्टरनेट सेवा कमजोर हुँदा स्थानीय र पर्यटक दुवै सूचना पहुँचबाट वञ्चित छन्। नेपाल टेलिकम मार्फत सेवा विस्तारको माग भइरहे पनि उल्लेखनीय सुधार देखिएको छैन।
डोल्पामा फोक्सुण्डो ताल, फोक्सुण्डो झरना, मुकुटेश्वर हिमाल, यार्सागुम्बा, पाटन क्षेत्र, हिउँचितुवा र नाउरजस्ता दुर्लभ वन्यजन्तु तथा समृद्ध संस्कृति जस्ता आकर्षण प्रशस्त छन्।
यदि भरपर्दो सडक सञ्जाल, सुलभ हवाई सेवा, स्तरीय आवास सुविधा र प्रभावकारी सञ्चार प्रणाली विकास गर्न सकियो भने, डोल्पा नेपालकै प्रमुख पर्यटन गन्तव्य बन्न सक्ने प्रबल सम्भावना छ।
प्राकृतिक रूपमा धनी तर पूर्वाधारमा पछि परेको डोल्पा—सहज पहुँच सुनिश्चित गर्न सकियो भने—विश्व पर्यटन नक्सामा एक अग्रणी गन्तव्यका रूपमा स्थापित हुन सक्छ।
